Ontdek TOULOUSE! Christ en Croix ?!!

Wat?..Ja: Christ en croix entre la Vierge, saint Jean et les donateurs présumés: le roi Charles VII et le Dauphin

Christ_en_croix

Christ en croix entre la Vierge et saint Jean et les donateurs présumés: le roi Charles VII et le Dauphin

Waarom schrijf ik nu op eens over een altaarstuk?… zie ‘Waarom dit betoog’ onderaan. (ik ben begonnen met kunstgeschiedenis :-) )

Christ en croix entre la Vierge ……

Dit stuk heet: ‘Christ en croix entre la Vierge, saint Jean et les donateurs présumés: le roi Charles VII et le Dauphin’. Het is een altaarstuk, dat betekent dat het boven het altaar hing. Zoals je misschien kunt zien als je naar de foto kijkt, of als je naar het museum gaat, is het stuk geschilderd op hout; nl. op een paneel van walnoten hout. Het altaarstuk is geschilderd tussen 1460-1470, wie het heeft gemaakt is niet bekend. Men vermoedt een Spaanse schilder. Er is hier geen olieverf gebruikt; dat was in die tijd in Zuid-Frankrijk nog niet echt gangbaar. De verf is gemaakt op basis van ei; een techniek die tempera heet. Deze techniek kende zijn beperkingen o.a. in kleur en kleur nuances. Het is ook best wel een behoorlijk groot stuk: 1.78 m hoog en 1.45 m breed.
Maar nu weten we nog steeds niet wat we nu eigenlijk zien, waar het hing, waarom en hoe het nu hier – in Musée des Augustins – terecht is gekomen.

Wat zien we dan?

We zien natuurlijk Christus aan het kruis met 2 heiligen rondom hem die treuren om zijn kruisiging. De heiligen zijn de heilige maagd Maria en Sint Jan. Aan de uiteinden van de armen van het kruis zijn de afbeeldingen – de arend, de stier, de leeuw, de mens – van de 4 evangelisten afgebeeld. Oorspronkelijk is het stuk gemaakt voor het parlement van Toulouse.
De 2 figuren vooraan – ook al zijn zij klein – zijn erg belangrijk. Dat zijn namelijk koning Karel VII en zijn zoon de kroonprins. Zij zijn de opdrachtgevers van dit schilderij; vaak staat de opdrachtgever van dergelijke schilderijen op het werk. Een andere belangrijke reden dat zij zijn afgebeeld is dat zij de baas waren in Toulouse. De stad op de achtergrond is echter niet Toulouse, maar Jerusalem.
Het altaarstuk hing in het parlement van Toulouse, bijna 700 km. van Parijs waar de Franse koning woonde. Hij had dus een behoorlijk lange arm nodig om ‘ze’ in Toulouse te laten doen wat hij wilde. De 15e eeuw was bij uitstek een eeuw waarin Europese vorsten probeerde hun bestuur te centraliseren (denk aan bestuur, rechtspraak, innen van belastingen etc.) en als je land dan zo uitgestrekt is als Frankrijk dan was dat natuurlijk niet makkelijk. Zeker niet met een ‘lokale overheid’ die helemaal niet wilde gehoorzamen aan een vorst zo ver, ze deden liever waar ze zelf zin in hadden. Met dit altaarstuk werd het parlement dagelijks herinnerd aan het bestaan van hun vorst in Parijs.

En toen?

Het altaarstuk is behoorlijk beschadigd, en dat komt niet alleen doordat het oud en veel gebruikt is. De verf van de koning en zijn zoon zijn met bruut geweld van het schilderij afgekrast. Net zoals de verf van het wapenschild van de koning (links van de heilige maagd) en het wapenschild van de kroonprins (rechts naast Sint Jan). Deze beschadigingen zijn veroorzaakt tijdens de Franse revolutie.
Het altaarstuk is na de beschadigingen gelukkig in het depot van Musée des Augustins terecht gekomen. Daar werd het vergeten en kwam het pas weer in 1853 te voorschijn. Toch ging het mis en en verdween het weer in de kelders van het museum. Vanaf 1900 ging het naar musée Saint-Raymond om in 1949 weer terug te keren naar musée de Augustins.
Door de jaren heeft het stuk verschillende restauraties ondergaan. De laatste in 2002 en daarna is het nogeens tegen insecten behandeld. Nu hangt het altaarstuk in een glazen kast in de Salle Capitulaire.
Wil je het altaarstuk met eigen ogen bekijken? Ga dan naar musée des Augustins, 21 rue de Metz, 31000 Toulouse. Dagelijks geopend van 10.00 uur tot 18.00 uur, dinsdag gesloten.

Meer info

Voor actuele informatie oa over openingstijdens en exposities kijk op: http://www.augustins.org/fr/home

Leuk om te weten: Elke woensdag is het museum geopend tot 21.00 uur. Van 20.00 uur tot 20.30 uur is er een orgel concert in de kloosterkerk. Dit wordt georganiseerd door Jan Willem Jansen. Ja echt, u leest het goed… een Hollander. Hij is er niet altijd, soms is er een andere muzikant.
Meer info: http://www.augustins.org/fr/-/concerts-d-orgue

Waarom dit betoog over deze ‘Christ en croix’?

Ik ben geen historicus en al helemaal geen kunst-historicus. Ik houd van een goed verhaal, maar heb nooit de bedoeling om intellectueel en ingewikkeld te doen. Ik neem mijn gasten al een aantal jaar mee door Toulouse – en eerder door Washington D.C. Met een mooie rondleiding wil ik mijn gasten verrassen en hen laten zie wat ze zelf niet zien en ik heb natuurlijk veel te vertellen, te veel soms. Mijn doel is een paar gezellige en informatieve uren voor mijn gasten. Ik wil het heden met het verleden verbinden en andersom. Toch was het voor mij soms niet genoeg. Hier – in Toulouse – is zo veel te zien.  Met iedere vraag die ik voor mezelf beantwoordde kwam er direct een nieuwe vraag. Hoezo dan? Wat dan? Wie heeft dit dan gemaakt? en ..Echt?… Afijn in mijn uppie, samen met de franse Bibliothèque de Patrimoine, Librairies antiquaires, het archief van Toulouse, Franse en Nederlandse vrienden en kennissen schoot het wat mij betreft niet al te snel op… Het moest er dus toch eens van komen. In september 2016 ben ik met de studie Cultuurwetenschappen aan de Open Universiteit begonnen.
Daar waar ik heel voorzichtig met de opleiding begon: Ik dacht ‘ik zie wel’… ben ik ondertussen behoorlijk bevangen.  Soms is het wennen.. Cultuurwetenschappen is natuurlijk geen exacte wetenschap. Mijn docent van kunstgeschiedenis zegt… ‘het gaat om een goed en aannemelijk verhaal, je was er immers niet bij en je weet niet hoe het echt bedoeld is…. als iemand met een beter verhaal komt… nou ja dan is het zo.. ‘ huh??’ (ok beetje genuanceerder).  Da’s apart en natuurlijk wel even wennen als je nogal resultaatgericht bent ingesteld en voor wie niet veel op heeft met vaag gedoe … Maarja op geschiedenis en kunstgeschiedenis kun je nu eenmaal (haast) geen wetenschappelijk experimenten uitvoeren. En bovendien het is gewoon leuk en interessant en soms dus niet helemaal duidelijk hoe het zit.
Ook het feit dat mensen soms nodeloos ingewikkeld (lees interessant) doen, vind ik best lastig, maar dat is natuurlijk ook geheel vanuit welk perspectief je het hier ziet.. ongetwijfeld begin ik inmiddels ook al een beetje ‘interessant’ te doen :-)
De rede van deze lange inleiding is…: Voor de module ‘Inleiding Kunstgeschiedenis’ moest ik een opdracht maken, normaal gesproken in het Rijksmuseum in Amsterdam. Maar aangezien ik in Toulouse woon, besloot de docent dat mijn opdracht ook in Toulouse mocht worden uitgevoerd, nl in musée des Augustins, Toulouse. Hij gaf mij een altaarstuk… zo’n stuk waar je normaal gesproken langs loopt en denkt ‘o leuk’ of erger je ziet het niet eens.. Aan mij de opdracht er een heel verhaal over te schrijven. En aangezien het best leuk is om nu eens te weten wat je nu eigenlijk ziet op deze “Christ en Croix”.. deel ik dat hierbij op ‘Toulouse ontdekken’.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>